6de stap: Sturen op waarden

Hoe voelde dat, lief zijn voor jezelf?

Net hoorde ik deze geweldige TED talk van een lerares die gelooft in belonen in plaats van straffen. Als een van haar leerlingen van 20 vragen er 18 fout heeft, dan staat er niet met grote rode letters ‘18 fout’ op, er staat ‘2 goed’ met een grote smiley. Dat geeft de leerling het gevoel dat hij toch iets goed kan in plaats van een gevoel ‘nergens voor goed te zijn’.

Hoe vaak geeft u uzelf dat gevoel?

Vooral op de momenten dat we overbelast zijn en onze energiereserves aan moeten spreken, is de kans groot dat we fouten zullen maken. We zien alleen die enorme berg werk die op ons staat te wachten en door de fouten die we maken wordt de berg alleen maar groter. Stress stijgt en we worden wanhopig – kent u dit gevoel?

Als u herstellende bent van een burn-out kent u dit gevoel waarschijnlijk maar al te goed. Wat gebeurt er dan met uw energie? Die stroomt waarschijnlijk weg en u heeft er al zo weinig van.

Bedenk hoe vaak u de afgelopen twee weken iets verkeerds hebt gedaan. Wat waren daarbij de goede punten?

………………………………..

………………………………

………………………………

 

Wat gebeurt er met uw energie?

Zonder fouten maken kunnen we niet leren. En hoeveel fouten we ook maken, we doen te allen tijde ook iets goed.

In plaats van te focussen op alles wat niet goed is gegaan, en daarbij de energie weg laten vloeien, kunt u kiezen om te kijken wat u wel goed hebt gedaan. Door eerst te focussen op de successen (positieve punten in het verhaal), kunt u veel makkelijker energie opbrengen om vervolgens het hele proces te evalueren en de fouten te herstellen.

Oefening: Zelfspot
Veel van ons lijden ontstaat omdat we onszelf, ons werk en het leven te serieus nemen. Daar kunt u wat verlichting in brengen door te oefenen in zelfspot. Lachen om onze fouten, stommiteiten en dwalingen geeft energie, klaart de lucht en maakt de situatie, het probleem en relaties behapbaar en aangenamer.

Over welke eigenschap of gewoonte zou u een grapje kunnen maken?

Denk terug aan de laatste keer dat u zich ergens over heeft opgewonden, er boos over was. Zie uw reactie, uw eigen gedrag weer terug alsof u naar een film kijkt.

Ziet u hier iets komisch aan? Wat? Lach maar rustig, niemand hoeft het te weten.

Zoekt u nog naar inspiratie, kijk dan naar dit interview met Michael Buble. Michael heeft blijkbaar veel met zelfspot geoefend, wat hem een toegankelijk en aangenaam persoon maakt.

Mensen die zichzelf, hun werk en leven regelmatig op de hak nemen, zijn mensen die goed in hun vel zitten. Ze staan stevig in hun schoenen en zijn in staat om te lachen om de dingen die ze iets minder charmant aan zichzelf vinden. In dat opzicht zou men kunnen concluderen dat ze hebben geaccepteerd wie ze zijn, met alle positieve en negatieve kanten.

Zelfspot mag echter nooit verward worden met zelfkritiek. Chronische zelfkritiek is een vorm van zelfgeweld. Die wordt veroorzaakt door de angst voor de kritiek van anderen – we zijn zo bang voor een klap van de ander dat we die liever zelf uitdelen, dan kunnen we tenminste getroost worden.

Geef uzelf liever toestemming om uzelf en anderen niet zo serieus te nemen. Een gezonde dosis relativeringsvermogen en zelfspot kan ruimte creëren voor het maken van fouten en het leren van die fouten. Want iemand die zich wentelt in zelfkritiek, bedenken van straffen voor zichzelf en zich verbergt voor anderen omdat hij zich schaamt, zal geen tijd en energie meer hebben om van zijn fouten te leren.

Oefening: Zelfvergeving
De ultieme zelfvergeving is het moment dat u in plaats van vitten op uzelf, zichzelf iets moois toewenst.

Ga rustig zitten en ontspan. Adem rustig in en uit. Maak contact met uw lichaam door uw aandacht te richten op uw ademhaling, uw hart, ontspannen van u spieren. Merk nu de gevoelens die u heeft. Laat ze zijn en benoem ze.

Stel uzelf nu de vraag: Wat wens ik op dit moment? Geef de zin of beeld of het gevoel de tijd om zich te vormen.

Als er een zin of beeld opkomt van wat u niet wilt, bijvoorbeeld “ik wil nooit meer werken”, probeer dit te veranderen in een beeld waar u uzelf iets ziet doen waar u van geniet. Of een negatieve gedachte: “ik wens dat ik dit project nooit zou aannemen” kunt u vervangen met het beeld van activiteiten die u zou kunnen doen, als u dit project niet zou aannemen.

Het doel van deze oefening is niet afdwingen dat ‘goede’ dingen in uw leven gebeuren en dat er geen narigheid meer zal zijn. Het doel is bewust contact te maken met datgene wat u wilt, uw eigen behoeftes en verlangens. Met positief denken verhogen we onze energieniveau en staan we open voor de mogelijkheden. Dat betekent niet dat we geen fouten zullen maken, geen pijn en angst zullen voelen of dat we  alles kunnen bereiken zonder te moeten vechten om datgene in ons leven te creëren wat we willen.

Vraag is wel hoe zullen we dat doen: met zelfkritiek of met zelfcompassie?

Stel jezelf nu de vragen:

Sta ik mijzelf toe dat ik imperfect ben?

Sta ik mijzelf toe dat ik fouten maak?

Kan ik mijzelf vergeven voor de fouten die ik heb gemaakt?

Sta ik mijzelf toe om lief te zijn voor mijzelf?

Heeft u tenminste op een paar met een (aarzelend) ja geantwoord, dan bent u goed bezig, maar blijf wel oefenen in zelfcompassie.

Kunt u nog geen van de vragen met een ja beantwoorden, doe dan opnieuw de oefeningen van de vorige sessie aangevuld met ‘zelfspot’ en ‘zelfvergeving’. Ook het aanschaffen en lezen van een goed boek over zelfcompassie zoals ‘Compassie als sleutel tot geluk’ van Hulsberger en Bohlmeijer of ‘Zelfcompassie’ van Neff, zijn geen overbodige luxe.

Zesde stap

Hoe vaak per dag bent u bezig met het bedenken van wat u niet wilt in uw leven, met het vermijden van angst en mogelijke teleurstellingen?

En hoe vaak bent u bezig met datgene wat u wel wilt?

Tijdens de afgelopen stappen was u bezig met een ontdekkingstocht die u heeft geleid van allerlei dingen die u van uzelf en uw omgeving MOET, naar het besef dat u dingen niet alleen maar moet maar ook MAG. In deze stap zullen we kijken naar wat u WIL.

Moeten     Mogen     Willen

Een van de bekendste psychiaters zei ooit: “Most people do not really want freedom, because freedom involves responsibility, and most people are frightened of responsibility.” (Sigmund Freud)

Als u zich afvraagt waarom het zo makkelijk is om onze dagen te vullen met dingen die moeten, is zijn uitspraak het antwoord. Willen betekent dat we vrij zijn om zelf keuzes te maken en dat we verantwoordelijkheid voor deze keuze moeten dragen. We kunnen ons niet meer verbergen achter “Ja, maar mijn vader, leraar, baas …….”.  Dus voordat u verder gaat, stel uzelf eerst de vraag: Wil ik deze vrijheid en daarmee gepaarde verantwoordelijkheid wel dragen? Ons leven laten lijden (geen tikfout) is veel makkelijker.

foto: Andy Chilton

U heeft gekozen voor de vrijheid en voor het leiden van uw eigen leven. Mooi!

Eerste opdracht: Opruimen van uw regelboekje

In de eerste sessie van dit ‘hulpprogramma’ kreeg u de opdracht om een ‘Regelboekje’ te maken. Daarin staan allerlei regels die u vertellen wat u allemaal MOET. In de derde stap van dit programma heeft u, in de oefening Aanpassen van regels, ‘moeten’ vervangen door ‘mogen’.

Neem nu nogmaals deze zinnen door en vraag uzelf elke keer af of u datgene wat MAG ook daadwerkelijk WIL.

Wees eerlijk! Het kan gebeuren dat u bepaalde dingen niet wilt erkennen omdat ze pijnlijk zijn, bijvoorbeeld als u een zin tegen komt waar staat “Ik mag wekelijks mijn moeder bezoeken” en u voelt diep in uw hart dat u dat helemaal niet wilt. Dat is dan misschien moeilijk om toe te geven, maar het geeft wel aan op welke gebieden u allemaal uw energie verliest zonder dat u dat beseft.

foto: Alex Harvey

Zo, nu dat uw regelboekje opgeruimd is, gaan we dromen.

Een tweede reden dat we vaak zo slecht weten wat we willen is onze overtuiging dat dagdromen niet mag. We hebben als kind al geleerd dat dagdromen nergens toe leidt en dat we daarmee moeten stoppen, willen we in het leven iets bereiken. FOUT! Als we iets willen bereiken moeten we juist blijven dromen.

Wie kent dit niet: “I had a dream”

King bedoelde hier echt niet mee dat hij ’s nachts een openbaring heeft gehad. Nee, hij droomde dag in dag uit over een mooiere toekomst voor de zwarte Amerikanen. En omdat hij droomde, inspireerde hij voldoende mensen om zijn droom ook werkelijkheid te maken; net als Mandela, Ghandi, Bill Gates, Richard Branson, …….

Wie kent u in uw omgeving die niet bang is om te dromen en daarmee anderen inspireert, al zijn dat alleen zijn kinderen?

Oefening: Prettige momenten
Ga rustig zitten en sluit uw ogen. Let op uw ademhaling en adem een paar keer diep in en uit. Haal de laatste keer voor uw geest, dat u zich heel prettig voelde. Het maakt niets uit of dat een belangrijke, omvangrijke gebeurtenis was of een ervaring van een paar seconden.

Zie het voor u en probeer er even bij te blijven door opnieuw te ervaren hoe het was. Probeer te zien en te voelen wat u toen zag en voelde. Laat uzelf overspoelen door het prettige gevoel van dat moment. Laat het gevoel wegebben en kom weer in het hier en nu.

Wat waren de belangrijkste elementen die een rol speelden in dit gevoel? (bijvoorbeeld de aanwezige personen, activiteit, omgeving)

…………………………………………….

…………………………………………….

…………………………………………….

Probeer een aantal van deze prettige momenten te herbeleven en schrijf steeds op welke elementen daar een rol bij speelden. Wees ook bewust op de momenten die u de komende tijd als prettig zult ervaren.

Oefening: I have (had) a dream
Maak een top drie van uw dromen die u ooit nog wilt verwezenlijken. Dit kan van alles zijn: het maken van een wereldreis, het uitoefenen van een bepaald beroep of het oplossen van het conflict in het Midden-Oosten. Maak het groot, belangrijk en onbereikbaar op korte termijn. Heeft u geen dromen op dit moment omdat u overtuigd bent dat u ze nooit kunt bereiken? Als u zich daarbij hebt neergelegd, dan is dit het moment om deze dromen een nieuw leven in te blazen.

Top drie grote dromen (schrijf ze op een blaadje):

1)…………………….………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

2)……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

3)……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Houd dit blaadje nu steeds bij u. Lees ze af en toe door – verder hoeft u er niets mee te doen, houd ze alleen levend.

In de vorige oefening ging het om grote, omvangrijke zaken. Nu nog een aantal concrete punten. Wat zijn dingen die u in uw leven nog ooit zou willen doen. Ook hier kunnen dromen een rol spelen, maar nu beschrijft u ze als concreet gedrag; bijvoorbeeld een parachute sprong, Rome bezoeken, een cursus Latijn nemen.

Als alles mogelijk zou zijn, wat zou u dan doen?

Maak een Bucket list:

………………………………………………

………………………………………………

………………………………………………

Wat vindt ‘uw verstand’ van deze dromen en acties? Hij/zij verklaart u waarschijnlijk voor gek, een zot die contact met de realiteit kwijt is. Goed zo, u bent dus op de juiste weg! Laat hem/haar uitpraten, laat weten dat u hem/haar hoort, zet dan weer een glimlach op uw gezicht en droom lekker verder!

Sweet dreams!

Wilt u weten hoe u uw waarden kan bereiken, doe de oefeningen in de zevende stap!

Wilt u dit of een van de vorige stappen liever persoonlijk bespreken? Dat kan – stuur maar een mailtje naar info@bloemraadpsychologen.nl